Νέο είδος χταποδιού ανακαλύφθηκε στα Γκαλαπάγκος - Είναι μπλε και έχει μέγεθος μπάλας του γκολφ

Μοιάζει σχεδόν βγαλμένο από παιδικό σχέδιο: ένα μικροσκοπικό μπλε χταπόδι, όχι μεγαλύτερο από μια μπάλα του γκολφ, να κινείται αργά στον σκοτεινό βυθό κοντά στα νησιά Γκαλαπάγκος. Για τους επιστήμονες, όμως, η εικόνα αυτή δεν ήταν απλώς εντυπωσιακή. Ήταν η πρώτη συνάντηση με ένα είδος που κανείς δεν είχε περιγράψει μέχρι σήμερα.

Το νέο είδος ονομάστηκε Microeledone galapagensis και περιγράφεται σε μελέτη που δημοσιεύθηκε στο επιστημονικό περιοδικό Zootaxa. Το μικρό χταπόδι εντοπίστηκε σε βάθος περίπου 1.773 μέτρων, κοντά στο νησί Ντάργουιν, στο βόρειο άκρο του αρχιπελάγους των Γκαλαπάγκος.

«Είναι μικροσκοπικό! Είναι μπλε!»

Η πρώτη καταγραφή του έγινε το 2015, στη διάρκεια αποστολής του ερευνητικού σκάφους E/V Nautilus, σε συνεργασία με το Charles Darwin Foundation και τη Διεύθυνση του Εθνικού Πάρκου Γκαλαπάγκος. Οι ερευνητές χειρίζονταν ένα τηλεκατευθυνόμενο υποβρύχιο όχημα, γνωστό ως ROV, όταν η κάμερα εντόπισε το παράξενο πλάσμα στον πυθμένα, κοντά σε υποθαλάσσιο βουνό.

Στο βίντεο της αποστολής ακούγεται η αυθόρμητη αντίδραση των επιστημόνων μόλις βλέπουν το ζώο: «Είναι μικροσκοπικό!» και αμέσως μετά «Είναι μπλε!». Η εικόνα ήταν τόσο ασυνήθιστη, ώστε το ζώο ξεχώρισε αμέσως ανάμεσα στα δεκάδες δείγματα που είχαν συλλεχθεί από τα μεγάλα βάθη.

Το χταπόδι που δεν μοιάζει με κανένα άλλο

Όταν οι ερευνητές δεν κατάφεραν να το ταυτοποιήσουν, απευθύνθηκαν στην Τζάνετ Βόιτ, ειδική στα χταπόδια και επίτιμη επιμελήτρια ασπονδύλων στο Field Museum του Σικάγο. Όπως είπε η ίδια, μόλις είδε τις φωτογραφίες κατάλαβε ότι επρόκειτο για κάτι «πολύ ιδιαίτερο», καθώς δεν είχε ξαναδεί κάτι παρόμοιο.

Το χταπόδι ανήκει στην οικογένεια Megaleledonidae, μια ομάδα της οποίας τα μέλη συνήθως είναι μεγαλύτερα και συνδέονται κυρίως με ψυχρότερα νερά, όπως ο Νότιος Ωκεανός. Η μελέτη στο Zootaxa αναφέρει ότι το νέο είδος διαφοροποιείται από συγγενικά είδη λόγω του μικρού, κοντόχοντρου σώματος, των κοντών πλοκαμιών, των λίγων βεντουζών και της απουσίας σάκου μελανιού.

Πώς οι επιστήμονες το μελέτησαν χωρίς να το καταστρέψουν

Η περιγραφή ενός νέου είδους χταποδιού είναι συνήθως μια λεπτομερής και συχνά επεμβατική διαδικασία. Οι επιστήμονες πρέπει να εξετάσουν το στόμα, τα δόντια και εσωτερικά ανατομικά χαρακτηριστικά, κάτι που συχνά απαιτεί ανατομή.

Στην περίπτωση του Microeledone galapagensis, όμως, οι ερευνητές είχαν στη διάθεσή τους μόνο ένα διατηρημένο δείγμα. Η Τζάνετ Βόιτ δεν ήθελε να το καταστρέψει, γι' αυτό η ομάδα του Field Museum χρησιμοποίησε μικρο-αξονική τομογραφία, δημιουργώντας χιλιάδες ακτινογραφικές «φέτες» που ενώθηκαν ψηφιακά σε ένα τρισδιάστατο μοντέλο. Με αυτόν τον τρόπο μπόρεσαν να δουν το εσωτερικό του ζώου χωρίς να το ανοίξουν.

Η μέθοδος αυτή επέτρεψε στους επιστήμονες να εξετάσουν κρίσιμες λεπτομέρειες της ανατομίας του, ανάμεσά τους τα εσωτερικά όργανα και τη στοματική δομή, ώστε να επιβεβαιώσουν ότι πρόκειται για νέο είδος.

Γιατί το μπλε χταπόδι είναι σημαντικό

Πέρα από την εντυπωσιακή του εμφάνιση, το μικροσκοπικό χταπόδι των Γκαλαπάγκος υπενθυμίζει πόσο λίγο γνωρίζουμε ακόμη για τη ζωή στα μεγάλα βάθη. Οι ωκεανοί καλύπτουν τεράστιες εκτάσεις του πλανήτη, όμως μεγάλο μέρος του βυθού παραμένει ανεξερεύνητο.

«Αν παίρναμε όλη τη στεριά της Γης και την ενώναμε, δεν θα κάλυπτε τον Ειρηνικό Ωκεανό», σημείωσε η Βόιτ, τονίζοντας ότι υπάρχουν ακόμη τεράστιες περιοχές που η επιστήμη γνωρίζει ελάχιστα.

Η ανακάλυψη έχει και οικολογική σημασία. Κάθε νέο είδος που καταγράφεται βοηθά τους επιστήμονες να κατανοήσουν καλύτερα τα άγνωστα οικοσυστήματα των μεγάλων βαθών και να εκτιμήσουν γιατί η προστασία τους είναι κρίσιμη. Όπως ανέφερε η θαλάσσια επιστήμονας Σαλόμε Μπάγκλας, πρώην ερευνήτρια του Charles Darwin Foundation και συν-συγγραφέας της μελέτης, τέτοιες ανακαλύψεις δείχνουν πόσο ανεξερεύνητος παραμένει ο βαθύς ωκεανός γύρω από τα Γκαλαπάγκος.

Τα Γκαλαπάγκος συνεχίζουν να αποκαλύπτουν μυστικά

Τα νησιά Γκαλαπάγκος, στα ανοιχτά του Ισημερινού, είναι παγκοσμίως γνωστά για τα μοναδικά είδη τους, από τις γιγάντιες χελώνες μέχρι τα θαλάσσια ιγκουάνα. Η περιοχή συνδέθηκε ιστορικά με τον Κάρολο Δαρβίνο και τη διαμόρφωση της θεωρίας της εξέλιξης, όμως οι βαθύτερες ζώνες γύρω από το αρχιπέλαγος εξακολουθούν να κρύβουν άγνωστες μορφές ζωής.

Το μικροσκοπικό μπλε χταπόδι είναι ένα ακόμη κομμάτι αυτού του ανεξερεύνητου κόσμου. Ένα πλάσμα τόσο μικρό ώστε θα μπορούσε να χωρέσει στην παλάμη ενός ανθρώπου, αλλά αρκετά σημαντικό ώστε να θυμίσει ότι ο βυθός εξακολουθεί να είναι ένας από τους τελευταίους μεγάλους χάρτες μυστηρίου του πλανήτη.